Doku ve Organ Mühendisliği Nedir, Ne Değildir?

7. Hafta


Doku ve organ mühendisliği kavramı aslında biraz da isminden kaynaklanan fütüristik bir hayal dünyası gibi duruyor uzaktan bakıldığında. Aynı anda hem çok köklü bir geçmişe sahip olup hem de bir o kadar yeni araştırmaları köken alıyor olmasından dolayı, alan üzerindeki tanımlar ve araştırmacılar dışında kalan kişiler tarafından atfedilen beklenti ve düşünceler olması gerekenden çok daha geniş bir ölçekte olabiliyor.

Bu olumsuz bir durum; araştırmacıların üzerine henüz yapılmasına imkan olmayan farklı görevler yüklenebiliyor

Bu olumlu bir durum; halkın ve buna bağlı olarak araştırmalara kaynak sağlayan kuruluşların ilgisini çekiyor.

Başlamadan önce kabul etmeliyiz ki bilimsel araştırmaların ilerleyebilmesi için insan ve hayal gücü dışında kalan en önemli etmen malesef para. Eğer bir araştırmaya yeterli maddi imkan sağlanmazsa araştırmanın yapılabilmesi için gerekli olan kimyasallar, çeşitli sarf malzemeleri ev hatta gerekli araştırmacılar bile elde edilemiyor. İşte bu sebepten ötürü bazı durumlarda, sonuçlanan çalışmaların reklamının etkileyici bir biçimde yapılması gerekebiliyor. Bu durumun sonucunda ise yapılabileceklerin dışında bir beklenti oluşabiliyor. Doku ve organ mühendisliği çalışmalarının içinde bulunduğu durum da tam olarak bu.

Araştırmanın halka sunulması

Bir araştırmayı hakemli bir bilimsel dergide yayınlandığı şekliyle halka açıklamaya çalıştığımız zaman şunun gibi bir şey ile karşılaşabiliriz:

Aort kapakçığı üretimi (1)

Yukarıdaki 2 görsel de aynı çalışmanın, araştırmacı olmayan bir kimse için “yazılardan oluşan pek detaylı ve anlaşılması zor” bölümlerinin dışında kalan 4 sayfasına ait. Çalışmanın başlığı aslında oldukça heyecan verici; 3D bioprinter ile aort kapaçığı kılıfları üretimi! Fakat gördüğünüz gibi bu çalışma bu görseller ile hiç de ilgi çekici değil…

Bunun yerine bu çalışmayı aşağıdaki gibi bir görsel ile dünyaya duyurmak araştırmayı ÇOK daha ilgi çekici bir konuma getiriyor.

Aort kapakçığı üretimi (1)

Veya benzer bir şekilde bol bol yazı ve analiz sonucu içeren bir çalışmayı, konuyla akademik anlamda ilgilenen araştırmacılar dışında okumak isteyecek kişi sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmayı aşağıdaki gibi bir görsel ile sunmak hem araştırmanın anlaşılırlığını arttıracak, hem de oldukça ilgi çekici bir durum oluşturacaktır.

Biyolojik tübüler yapıların üretimi (2)

Araştırmalar için bu tür reklamlar yapılması ilginin artması ve buna bağlı olarak maddi olanak bulunabilmesi açısından olumlu olsa bile önceki paragraflarda bahsettiğimiz gibi, beklentinin aslında şu an yapılması mümkün olmayan noktalara kayması anlamında olumsuz bir etkiye sahip olabiliyor.


Peki doku mühendisliği?

Yukarıdaki bölümde anlattığımız durumdan dolayı doku ve organ mühendisliği uygulamalarının ne olduğu ve ne olmadığı noktasında biraz karışıklık oluşmuş durumda. Öncelikle doku ve organ mühendisliğinin hedeflerini ÇOK TEMEL 2 maddeye indirgediğimiz zaman şunlarla karşılaşıyoruz:

Deneysel uygulamalarda hayvan kullanımını azaltacak biyolojik sistem ve modellerin geliştirilmesi

Doku ve organ nakillerinde donör kullanımından kaynaklanan sorunların önüne geçebilecek çözümlerin üretilmesi

  • İlk maddede bahsedilen deneysel uygulamalarda hayvan kullanımının azaltılması için geliştirilen ilacın hedeflediği dokunun in vitro (laboratuvar ortamında) geliştirilmesi ve ilacın bu sistem üzerinde test edilmesi örneğini düşünebilirsiniz.
  • İkinci maddede ise kişinin kendi hücreleri kullanılarak üretilen dokunun nakledilmesi sonrasında doku reddi gibi oldukça önemli ve yaygın bir sorununu ortadan kaldırılması örneği gösterilebilir.

Burada ilk madde ile ilgili çok büyük fütüristik hayaller ile pek karşılaşılmıyor. Asıl ilgiyi çeken uygulamalar, 2. maddede bahsedilenler. Teknolojinin ve bilimsel araştırmaların geldiği noktada, yapılabileceklerin sınırı belli olmasına rağmen dışarıdan görünen nokta malesef bu sınır ile aynı değil.

Bu ne anlama geliyor?

Günümüz teknolojisi ve bilgisi ile işlevsel bir organ üretmek çok zor, hatta şu an için mümkün değil. Bunun çeşitli sebepleri var. Bu sebeplerin bazılarından kısaca bahsetmek gerekirse en önemli nokta, bir organın pek çok farklı dokudan oluşuyor olması. Eğer doku ve organ mühendisliği çalışmalarını biraz daha detaylı incelerseniz, bu araştırmaların neredeyse tamamının tek tip doku türleri üzerinde ilerlediklerini görürsünüz. Farklı tip dokuların bir araya getirilmesi ve aralarındaki etkileşimin incelenmesi konusu, bu araştırmalarda kendisine yeni yeni yer bulmaya başladı.

Yalnızca bu sebepten dolayı bile şu an için işlevsel kompleks bir organ üretilemiyor. Buna ilave olarak üretilen doku modellerinde kontrollü veya kontrolsüz bir damarlaşmanın sağlanamamış olması da dokuların bir araya getirilip bir organ üretilmesinin önünde kendisini çok sağlam bir engel olarak gösteriyor.

Şu an işlevsel bir organ üretilemiyor çünkü hem teknolojinin yetersiz kaldığı noktalar var, hem de belki daha önemlisi, hücresel düzeyde bilmediğimiz pek çok mekanizma var. Fakat güzel olan şey şu ki, araştırmalar çok hızlı ilerliyor.

Şu an bir organ üretemiyor oluşumuz bunu gelecekte de yapamayacağımız anlamına gelmiyor.


Bu haftanın özeti

Araştırmaların devam ettirilebilmesi için sonuçların etkileyici bir şekilde reklamının yapılması gerekebiliyor. Bu durum, çalışmaların henüz sunamayacağı bazı sonuçların beklenmesine sebep olabiliyor.

Doku ve organ mühendisliği araştırmaları da bu durumdan en çok etkilenen alanlardan.

Henüz işlevsel bir organ üretemiyoruz. Fakat belli fonksiyonları yerine getirebilen bazı modeller üretilebiliyor. Yine de araştırmalar henüz çok yeni olduğu için klinik uygulamalar bir süre daha ortalıkta görünmeyecek gibi duruyor.

Ama çok heyecan verici gelişmeler neredeyse her gün yaşanıyor!


Kaynakça

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

Web sitenizi WordPress.com ile oluşturun
Başla
%d blogcu bunu beğendi: